Trong lịch sử phát triển thể thao nói chung và bóng đá nói riêng, những pha tranh chấp luôn là thứ dùng để chứng tỏ sức mạnh, quyết tâm của các vận động viên, đồng thời là thứ vũ khí lợi hại để thị uy và khiến cho đối thủ e ngại. Tuy vậy, việc lạm dụng sức mạnh trong bóng đá cũng mang lại rất nhiều bất cập và hệ lụy.

Khi bóng đá Việt Nam đang ở những ngày tháng đẹp, với thành tích thi đấu của đội tuyển quốc gia và sự tỏa sáng của sân cỏ Việt Nam trong thành công chung chống dịch Covid-19, tưởng là những điều tồi tệ như bạo lực sân cỏ đã không còn chỗ đứng.

Thế nhưng, chỉ trong vòng vài ngày, từ pha ‘xin ống đồng’ của Ngô Hoàng Thịnh trước Hùng Dũng trên sân Thống Nhất, đến hàng loạt những cú cao chân của cầu thủ của Nam Định hay Thanh Hóa cứ liên tục xuất hiện.

Đỗ Hùng Dũng chấn thương nguy cơ gãy chân

Không xấu thì thôi, đã xấu thì gần như là đạt đến các mức độ tồi tệ nhất. Điều này không thể ngẫu nhiên. Nói cách khác, những điều tiêu cực đó chỉ “nằm yên” một thời gian, rồi xuất hiện bất ngờ. Nó không hẳn vô lý, bởi trên thực tế, bóng đá Việt Nam vẫn chưa hoàn toàn chuyên nghiệp, không thể một sớm một chiều mà mọi thứ trở nên ngay ngắn, đẹp đễ được.

Nạn bạo lực sân cỏ đang là vấn đề nhức nhối của bóng đá Việt Nam, đã tồn tại kéo dài trong khoảng hơn một thập kỷ. Không có năm nào mà V-League không xuất hiện ít nhất một vài pha vào bóng thô bạo, thậm chí là mang tính chất nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng của các cầu thủ. Cứ mỗi lần như vậy, báo chí truyền thông thì tốn giấy mực, người hâm mộ thì tốn nước bọt, các lãnh đạo của VFF và VPF thì tốn những lời hứa và các án phạt, rằng sẽ có những biện pháp nhằm hạn chế những cái đầu nóng ở trên sân.

Chơi thô bạo, Hoàng Vũ Samson bị CLB Thanh Hóa trừng trị thích đáng - Tạp  chí Thời Đại

Nhưng rồi mọi chuyện vẫn đâu vào đấy: V-League vẫn thường xuyên xuất hiện các pha vào bóng như muốn bẻ gãy đối phương ra làm đôi. Cầu thủ thì chỉ chăm chăm lao vào nhau ăn thua đủ như trên võ đài. Có những cầu thủ thậm chí phải từ giã luôn sự nghiệp bóng đá đỉnh cao. Dần dần, người hâm mộ bóng đá tại đất nước hình chữ S đều phải ngán ngẩm thốt lên rằng: V-League hay là ‘Võ League’ ?

NHỮNG CON SỐ BIẾT NÓI.

Cùng quay trở về thời điểm khi giải Vô địch Quốc Gia chính thức mang tên V-League. Mùa giải 2005 ghi nhận một kỉ lục chưa từng có và cũng vô cùng đáng quên của bóng đá Việt Nam, khi chỉ trong một vòng đấu mở màn, 27 thẻ vàng và 2 thẻ đỏ đã được rút ra tại V-League 1. Con số này là 25 thẻ vàng + 1 thẻ đỏ ở vòng Một của giải Hạng Nhất.

Làn sóng ngoại binh ‘đổ bộ’ V-League ở thời điểm đó được cho là nguyên nhân khiến các cầu thủ Việt Nam chơi bóng bạo lực hơn, nhưng chắc chắn đó không phải là lí do chính.

Theo các số liệu thống kê, kể từ khi giải Vô Địch Quốc Gia Việt Nam chính thức mang tên V-league (2004), tỉ lệ số thẻ phạt trung bình mỗi trận đều cao hơn rất nhiều so với các giải đấu chuyên nghiệp khác chỉ tính trong khu vực Đông Nam Á. Kỉ lục về số thẻ vàng trong một mùa thuộc về năm 2009 với tổng cộng 845 thẻ vàng (trung bình 4,64 thẻ mỗi trận). Kỉ lục thẻ đỏ thuộc về mùa giải 2011 với 63 chiếc thẻ đỏ (trung bình 0,35 thẻ mỗi trận).

Những con số thống kê về thẻ phạt của V-League vẫn luôn ‘bền vững’ qua từng năm, gần như không có dấu hiệu thuyên giảm, mặc cho các nhà làm bóng đá tại Việt Nam có cố gắng hạn chế như thế nào đi nữa. Phạm lỗi trong bóng đá là điều tất nhiên không thể tránh khỏi, nhưng cái suy nghĩ  ‘triệt hạ’ hay ‘dằn mặt’ đối phương đang là một căn bệnh cực kì nguy hiểm vẫn đang tồn tại trong môi trường bóng đá chuyên nghiệp ở Việt Nam.

TỪ VIỆC RÈN LUYỆN TƯ DUY CẦU THỦ…

‘Uốn cây từ thuở còn non’. Việc đào tạo cầu thủ trẻ phải chơi bóng tránh bạo lực là rất quan trọng, vì đó sẽ là nền tảng đi theo suốt sự nghiệp của các em.

Nhìn vào các lò đào tạo bóng đá trẻ tại Việt Nam, chúng ta có HAGL là CLB luôn ‘uốn nắn’ học viên triệt để về mặt đạo đức bóng đá. Bầu Đức cũng phần nào đó thành công với một lứa cầu thủ ‘vàng’ hiện tại của ĐTQG, khi mà các học trò của Park Hang-seo không ngại tranh chấp và đôi khi là tiểu xảo, nhưng rất ít gây ra những pha chơi xấu theo kiểu thô bạo, triệt hạ đối phương.

HAGL ra mắt áo đấu 'bao đẹp, bao ngầu' tại V.League 2020
Lứa tài năng ‘vàng’ của bóng đá Phố Núi đã thực sự khiến cho nền bóng đá Việt Nam thay đổi hoàn toàn theo chiều hướng tích cực, nhờ tôn chỉ đặt đạo đức bóng đá lên hàng đầu của bầu Đức.

Tuy nhiên, HAGL cũng chỉ là một ngoại lệ. Mặt bằng chung của bóng đá trẻ Việt Nam vẫn còn tồn đọng nhiều vấn đề trong việc rèn luyện tư duy cho những ‘mầm non’. Khi động chạm tới đạo đức nghề nghiệp, các lò đào tạo trẻ luôn cho rằng: họ không bao giờ dạy các cầu thủ của mình chơi xấu hay tiểu xảo, có chăng những hành vi đó là do tự phát bởi chính bản thân các cầu thủ – theo những lời chia sẻ của HLV Phan Thanh Hùng hồi 2017.

Đó là quan điểm của khá nhiều những HLV cầu thủ trẻ. Tư tưởng đó là hợp lý, nhưng các HLV đã thực sự dạy các em cách đá bóng hay chưa? Các trận đấu bóng đá đều ẩn chứa nhiều biến số. Việc không dạy các em kĩ càng về cách tiếp cận những tình huống khó, sẽ dẫn đến sự tự phát trong suy nghĩ và hành vi, từ đó tư tưởng chơi xấu sẽ bắt đầu hình thành như một thói quen mỗi khi các em tranh chấp hoặc xử lí bóng thất bại. 

Trương Vĩnh Phát (Trắng – HAGL) bị ‘song phi’ bởi Nguyễn Văn Đạt (Đỏ – TPHCM) trong khuôn khổ giải U19 Quốc Gia 2020.

Trong một trận đấu, HLV thay đổi chiến thuật và lối chơi cho cầu thủ là lẽ đương nhiên. Nhưng, truyền đạt làm sao cho các em có thể hiểu thấu đáo, đó là một thử thách rất lớn, vì ranh giới giữa đá ‘quyết liệt’ và đá ‘bẩn’ là rất mong manh.  Còn nhớ ở Giải U-15 quốc gia năm 2015, HLV Võ Quốc Ninh của đội Kiên Giang đã phải nhận án phạt nặng khi chỉ đạo cầu thủ “đá gãy giò” đối phương trong một phút nóng giận.

Tất nhiên các cầu thủ hiểu là phải chơi “rắn” hơn, nhưng vấn đề là mức độ nào? Ở cái tuổi 14 15, các em khó lòng tiết chế được bản năng khi các thầy không đề cập đến giới hạn của việc chơi xấu trong quá trình rèn luyện trước đó. Các em có thể còn không biết được phải thực hiện một cú xoạc bóng như thế nào để vừa đủ độ quyết liệt nhưng không phải nhận thẻ trong một thế trận như vậy.

U15 PVF won the runner-up in the Internation Challenge Cup 2019
Học viện bóng đá trẻ PVF.

Đó là chưa kể, tư duy của những cầu thủ trẻ tại Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề bởi các đàn anh đi trước. Nền bóng đá Việt Nam sinh sau đẻ muộn, quá trình tiến lên chuyên nghiệp bị đốt cháy giai đoạn, khiến cho các CLB V-League không quá mặn mà trong vấn đề đào tạo cầu thủ trẻ một cách bài bản.

Cả một thế hệ cầu thủ Việt Nam cứ ra sân và đá theo bản năng trong suốt một quá trình vài năm, thậm chí cả chục năm. Khi giải nghệ và chuyển sang công tác đào tạo hoặc thi đấu bóng đá ‘phủi’, họ mang những ‘đặc sản’ đó đi khắp mọi nơi, vô tình biến bạo lực sân cỏ thành một thứ rất đỗi bình thường như cơm bữa.

Các cầu thủ trẻ nhìn vào những tấm gương xấu, trực tiếp trên các sân bóng, hay hàng tấn những videos về những cú xoạc bóng kiểu triệt hạ được đăng tải trên mạng xã hội. Cầu thủ trẻ tiếp tục mang thứ bóng đá này xuống hệ thống giải trẻ, mà không nhận ra rằng mình đang tiếp tay cho những cái xấu, những cái đáng lên án trên sân cỏ.

…CHO ĐẾN CÁCH GIẢI QUYẾT TIÊU CỰC VÀ CHẾ TÀI XỬ PHẠT.

‘Trận đấu tốt hay xấu phụ thuộc vào trọng tài. Không chỉ tôi, các giảng viên trong các lớp tập huấn chuyên môn luôn khuyến cáo các trọng tài: nếu điều khiển trận đấu công tâm, đúng luật, bám sát diễn biến trận đấu để đưa ra các quyết định kịp thời ngay từ sau tiếng còi khai cuộc thì khả năng xuất hiện những pha bóng bạo lực sẽ rất thấp.’ – Cựu trọng tài Đoàn Phú Tấn.

Những hành vi bạo lực cũng không hẳn chỉ xuất phát từ chủ đích của cầu thủ. Trọng tài đôi khi chỉ cần một tiếng còi sai, họ có thể kích động cực mạnh những cái đầu đang rất nóng trên sân cỏ. Sự yếu kém trong công tác trọng tài những năm qua khiến cho các trận đấu V-League vốn chuyên môn không cao nay còn xuống cấp hơn về mặt hình ảnh.

Việc thổi sai, thổi ‘ép’ vô hình chung khiến các cầu thủ trên sân không còn tôn trọng người cầm cân nảy mực, dẫn đến những hành vi có phần bất cần và trả đũa, khiến cho nạn bạo lực trên các sân bóng thêm trầm trọng.

Trọng tài - căn bệnh không thuốc chữa của V-League - VnExpress Thể thao
Những hình ảnh như thế này không còn lạ lẫm trong bóng đá Việt Nam. (Nguồn: VNExpress).

Năm 2019, có đến 3/4 các trọng tài FIFA tại V-League bị tạm đình chỉ cầm còi, khi mà hàng loạt những tình huống chơi xấu trong giai đoạn đầu mùa giải đã không được xử lí chính xác gây bức xúc cho cầu thủ cũng như các đội bóng. Danh sách này có cả Nguyễn Ngọc Châu, người từng đạt danh hiệu Chiếc Còi Vàng năm 2016.

Không chỉ xử lý tình huống kém, mà mức độ trừng phạt của trọng tài dành cho những pha vào bóng ác ý vẫn chưa đủ sức răn đe. Chúng ta có thể dễ dàng tìm lại những pha phạm lỗi kinh điển tại V-League, những pha bóng triệt hạ cầu thủ theo đúng nghĩa đen nhưng không hề có sự nghiêm khắc tới từ trọng tài.

Điển hình như cú chuồi bóng của Quế Ngọc Hải trước Anh Khoa khiến anh này vĩnh viễn giã từ sự nghiệp bóng đá. Người cầm còi trong trận đấu đó là Phùng Đình Dũng bị treo còi đến hết mùa giải 2015 vì chỉ đưa ra một chiếc thẻ vàng cho hành vi vào bóng rất ác ý của Hải ‘Quế’.

Quế Ngọc Hải lên báo Anh sau cú đạp Anh Khoa - Thể thao Việt Nam

Hay mới đây nhất, chỉ trong 3 vòng đấu của V-League.1 2021, hàng loạt những tình huống thô bạo đã diễn ra trên khắp các sân cỏ Việt Nam. Hùng Dũng bị gãy cả xương mác và xương chày sau một tình huống đạp thẳng chân của Ngô Hoàng Thịnh nhưng cho đến khi xe cứu thương vào sân, trọng tài mới sửa chiếc thẻ vàng thành thẻ đỏ. Một tuần sau cũng tại sân Thống Nhất, Phan Thế Hưng của Nam Định để lại một cú đạp lên đầu gối Công Thành của Sài Gòn FC. Vẫn là trọng tài Nguyễn Ngọc Châu lại một lần nữa không xử lí chính xác, cho rằng Công Thành ăn vạ nên không có thẻ. Hay như Hoàng Vũ Samson, Vòng 5 anh giật chỏ Anh Việt của Than Quảng Ninh khiến anh này khâu ba mũi, Vòng 6 anh lại cao chân với thủ môn Tuấn Mạnh trong trận gặp SHB Đà Nẵng, nhưng tiền đạo gốc Nigeria cũng chỉ phải nhận những án phạt nguội mà thôi.

Dù là ‘Chiếc Còi Vàng 2016’, trọng tài Nguyễn Ngọc Châu đã từng có rất nhiều những tình huống cầm còi khó hiểu trong sự nghiệp.

Phải nói rằng, những mùa giải qua chứng kiến nhiều biến động liên quan đến công tác trọng tài. Sai số của các trọng tài từ hạng Nhất đến V-.League luôn khá cao và điều này trở thành thách thức đối với hình ảnh nền bóng đá cũng như thành công của giải đấu. Đã có lúc, VFF và VPF phải đối diện với rất nhiều áp lực từ các đội bóng và dư luận phải hành động nhằm nâng cao chất lượng của đội ngũ trọng tài. Và những áp lực đó đã được chuyển hóa thành những bước đi cụ thể nhằm quy chuẩn hóa công tác phân công cùng những quyết định dù buồn nhưng vẫn phải diễn ra.

Tuy nhiên, chính bản thân các trọng tài mới thật sự là đối tượng cần có sự thay đổi. Trọng tài không thể hiện được “cái uy” của mình trong khi điều khiển trận đấu dẫn đến lối chơi thô bạo có dịp tung hoành. “Cái uy” ở đây gồm nhiều thứ nhỏ tạo thành, từ tác phong bên ngoài như ăn vận đến hành vi, cử chỉ và lời nói phải chuẩn mực, đàng hoàng, cương quyết… Tuy nhiên, điều này không phải trọng tài nào cũng có mà do rèn luyện, xây dựng theo thời gian. Nghề trọng tài tại Việt Nam có rất nhiều áp lực, từ Ban tổ chức, cổ động viên, các CLB… hay cả từ những cám dỗ vật chất. Trọng tài phải có bản lĩnh thật “cứng” thì mới dám mạnh tay xử phạt với các hành vi phạm lỗi thô bạo và từ chối những cám dỗ vô hình.

Về phía các CLB, ngoài việc hợp tác và đóng góp với VFF, VPF trong vấn đề xây dựng một bộ khung hình phạt rõ ràng để chống lại bạo lực sân cỏ, cũng nên gia tăng các án phạt nội bộ, để răn đe triệt để những tư tưởng xấu trong đội bóng. Hoàng Vũ Samson và Ngô Hoàng Thịnh sau Vòng 6 V-League đã phải nhận những bản án nội bộ rất nặng. Xử lí vài triệu đồng tiền phạt hay cấm qua loa vài trận đấu đã không còn nhiều ý nghĩa nữa. Chính các đội bóng tại V-League phải cùng chung tay để hạn chế tối đa tư tưởng ‘bỏ bóng đá người’ mà các cầu thủ vẫn mang ra sân hằng ngày. Phạt nhiều tiền chưa đủ thì phạt giáng xuống đội trẻ, cấm đá vài tháng…Làm sao để cầu thủ hiểu được sự đau khổ của các nạn nhân bạo lực sân cỏ khi phải rời xa bóng đá, để cầu thủ phải động não suy nghĩ phân biệt giữa đá ‘rắn’ và đá ‘xấu’, trước khi đưa gầm giày ra và nhắm vào đầu gối hay ống đồng của ai đó.

KẾT

Những pha phạm lỗi và những chấn thương chắc chắn sẽ không bao giờ có thể biến mất hoàn toàn khỏi bóng đá, nhưng rủi ro về bạo lực sân cỏ chắc chắn có thể hạn chế được. Vấn đề này không thể giải quyết từ mỗi một phia, mà cần phải có sự chung tay giữa những người vận hành giải đấu, các CLB và các cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp tại Việt Nam. Khi đã giải quyết được vấn đề từ tận gốc, bóng đá Việt Nam sẽ trở lại mạnh mẽ và phát triển hơn, và người hâm mộ bộ môn túc cầu có thể xóa sổ cụm từ ‘Võ League’ khỏi từ điển bóng đá của mình, một lần và mãi mãi.

Khai mạc V.League 2021 có cả vạn khán giả khiến AFC phải ngưỡng mộ | Tin  tức mới nhất 24h - Đọc Báo Lao Động online - Laodong.vn